گتˇ ولگ

Wikipedia جي
پرش به ناوبری پرش به جستجو
گيلکي ويکيپدياٰ خۊش بۊماين

رها دانشنامه‌اي گه همه تؤنن اۊنه دچین وچین بکۊنن.
۶٬۰۴۵ ته گيلکي وانويس


دؤجئه وانیویس

آماردیون

مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته

آماردیون یه تا مستقل قوم بان که سفیدرود ورجه زندگی کوردنه. ایشون جنگو بان و آریایی. شایددیلمیونا بشای اوشونه اولاد بدونیم. آماردیون قومی بون که سفیدرود ورجه (یا هو آماردوس بقول یونانیون) زندگی گودن و خود واژه گیله مرد که به ساکنین بومی استان گیلان اطلاق بونه ترکیبی از گیل و آمارد ایسه یعنی در واقع گیلانیان گیل و آماردیون وچه کان محسوب بونن.

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی مکان آمارد ایسه. دیاکونف ( روسی مستشرق) سفیدرود قدیمی ناما " آمرد" یا " آمردوس " بنوشته.

گیلان دوران قبل تارئخ مئن

سنگ دوره

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی گیلان خاک مئن ، دانستن گیلان تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، ایران باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان گیلان موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه عصر سنگ و عصر فلز تقسیما کونیدی. باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان گیلان سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه. باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی سنگ دوره بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به فلز دوران ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، دریای کاسپین نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : گاب ، گوسفند ، بز ،خوک ، آهو ، غزال ، خر وحشی ، شاق شاقی و صدف شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده. جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال قبل میلاد ناحیه آمارلو مئن (روستای خل وشت و اسکابن) یاد گودن.

فلز دوره

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین گیلان مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد عصر فلز ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به آهین دوره ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به ایران فلات ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، گیلان مناطق موختلف مئن مثل : تالش ، رودبار و دیلمان مئن چیزان فراوانی مانند سفالی ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند کارد ، خنجر ، گرز و پیکان و کلی وسایل خانه و حتی سوزن کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال قبل میلاد ایسئده...دۊمباله

جرگه'ن

ايمرۊ

ايمرۊ: چارشمبه، ۱۵۹۴ ديلمي، تير ما ۲۱ (۲۵ نؤوامبر سال ۲۰۲۰)

Wikipedia:تير ما ۲۱ دؤجئه تفاقؤن

دؤجئه تاتايي

أجديها تاتايي، جه فردريش جاستين برتۊشˇ بکشه'ن. أجديها ايته پيله حىوان ايسه کي اۊنˇ ظاهر خزنده'ن مانه ؤ ويشتر داستانانˇ مئن تانه پرواز بۊکۊنه ؤ خۊ دهان جه تٚش تاواده. خۊرخۊسي فرهنگˇ مئن أجديها ايته منفي شخصيت دره ؤ ويشتر زمات ايته بدذاتˇ حیوان تؤصيف به کي خأىه آدمان-ه أذئت بۊکۊنه ولي خۊرتاوˇ کشورانˇ فرهنگˇ مئن برعکس خۊرخۊس، أجديها ايته مقدسˇ مؤجۊد ؤ پاکي نماد ايسه کي پۊر دانيش ؤ معرفت دره ؤ جه ماورايي قۊدرت برخؤردار ايسه.

کاسپي زوؤنؤن