کونوس

از Wikipedia
واز بکون به: گردسن، واموج
كونوس دار مئوه

کونوس (اینگیلیسی میان: Mespilus germanica) کی گیلکی میان اونه کونوس, کُنوس گید و مازرونی میان اونه کنس و کندس دوخانید ، ایتا میوه ایسه جه گولسرخیان کوگا و جه سرده کونوس (Mespilus) ایسه و سئب و گولابی ، به ، زالزالک و خوج امره هم خانواده ایسه.[۱] اَ میوه گیلکی میان پنج میجیکی و پنج توشک هم دوخانید. [۲] کونوس ایتا پئیزی میوه ایسه و اونه دورون پور ویتامین a، b، c دره. کونوس مزه گاگلف شیرین و آبچ ایسه.[۳]

کونوس دار بولندی سه تا چهار متر فَرسه. و بهار زمات میان کونوس دار، تی تی زنه. و اونه تی تی سئب مَنَستن ایسه. اونه میوه پئیز اواسط رِسه. اونه برسه میوه نرم و خوشمزه ایسه ولی اونه کال میوه سفت و زرخ ایسه و آدمه گازه کوله کونه. کاله ازگیل آب میان و نمک امره واپلکانید و معمولا شب چله و چارشمبه سوری موقع فورید. کونوس زیاده خوردن یوبوست آوره. [۴]

کونوس ایتا اسیدی و سفته میوه ایسه ، هنه واستی ایسه تا خب فَنرسه قابل خوردن نیه. کونوسه زود تر چینید. قبل اَنکه پوسیده بِبه و ایتا خوروم جیگا میان نگهداری کونید تا بپخته بِبه. کاله کونوس رنگ سیفید ایسه ولی بپخته بِبه اونه رنگ به رش (قهوه ای) واگرده.[۵]

جاجیگاه و تارئخ[دچین‌واچین]

کونوس ایتا پاچه دار ایسه کی ایران کَلسیا دامون و البرز نسایی دامنه جیر و استپی صارا میان همه تان بوجور آیه. کونوس سه هیزار سال قبل کاسپین دریا پره سر، گیلان و مازندران دورون کاشته بوبوسته. هفصد سال قبل مسیح به یونان فَرسه و جه اویه سال 200 قبل میلاد، روم دورون بکاشته بوبوسته. رومیان کونوس داره اوروپا میان پخشا گودید. کونوس تا ویکتوریا دوره میان پور مصرف بوستی. ولی بعد اَ زمات بو کی کم مصرف بوبوسته و هسا دِ اروپا میان ایپچه مصرف کونید و پور هواخواه نره.[۶]

كونوس دار تی تی

رُشد گودن[دچین‌واچین]

کونوس دار جیگا آفتابخور جنگلان میان ایسه. اونه خاک وا مرطوب و سوبوک بِبه یا خاک رس کی خوروم زهکشی بوبوسته. کونوس بذر سفت و محم ایسه هنه وستی دوسال زمستان دواره تا اونه بذر جوانه بزنه.[۷]

کونوس پَجی زمات دهم تا بیستم آبان ماه کی هوا گرم ایسه و اَ چند روج مئن تَتَرچ گرمش اَیه ، هنه وستی ایسه کونوس زود بپخته به.[۸]

خواص[دچین‌واچین]

کونوس ایتا پور خاصیت میوه ایسه و اونه میان ویتامین a ،B ، C پوردره. و شکم درد و سُستی اعصاب و خونریزی داخلی وستی مفید ایسه و درمان کونه. و آرامش بخش اعصاب ایسه.[۹] کونوس میوه و اونه ولگ و پوست، ضد اسهال ایسه ولی اونه هضم گودن چتین ایسه اگه زیاده مصرف بِبه یوبوست آوره.[۱۰]

موختلفه مصارف[دچین‌واچین]

کونوس وختی کال ایسه چینید و اونه خیارشور مَنستن کوچیدانه یا پیله ظرف دورون فوکونید بعد آب و ایپچه نمک امره ظرفا پورا کونید و خونک جا دَرید و زمستان موقع ، نمک و گلپر امره فَورید. آب کونوس آب امره سکنجبین چکونید. [۱۱]

فرهنگ میان[دچین‌واچین]

کونوس اروپا کهن فرهنگ میان فقر و سوتالی نماد ایسه ، چون اونه میوه قبل بپختن جه دورون پوسیده به. گیلان میان کونوس کم ارزش میوه بشمار آیه و ضرب المثل دَرید کی گید: ... "تورش کونوس خور داخیل میوه بوگود" ... و یا ... به هوای عراق انگور از گیلانه تورش کونوسم دکت". یا وختی کونوس بپخته و شیرین بوبوسته اونه اصطلاحا گیلان خرما دوخانید.[۱۲]


گیاه و میوه

سنجد • فندق • بادام • بادام زمینی • انجیر • انار • سیب • نارگیل • اسفناج • آناناس • ترش لیمو • پرتقال • پیاز • پسته • توت فرنگی • جوانه گندم • جو • کنف • کشکش • سیر • سویا • ریواس • نارنگی • نعناع • نخود • خربزه • خاکشیر • خیار • خرما • عدس • کیوی • کنجد

منبع[دچین‌واچین]

  1. http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-e9177761f9b94ef790e09fdaf7f9e5e3-fa.html
  2. گیل و دیلم فرهنگ – محمود پاینده- امیر کبیر – تهران 1366
  3. http://www.hidoctor.ir/6626_%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%AE%D8%A7%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2%DA%AF%DB%8C%D9%84-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF.html/#more-6626
  4. گیلکی فرهنگ واژگان- جعفر بخش زاد محمودی-گیلکان – رشت – 1388
  5. http://www.gilannews.ir/244.html
  6. http://www.gilannews.ir/244.html
  7. http://www.gilannews.ir/244.html
  8. گیلکی فرهنگ واژگان- جعفر بخش زاد محمودی-گیلکان – رشت – 1388
  9. http://www.hidoctor.ir/6626_%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%AE%D8%A7%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2%DA%AF%DB%8C%D9%84-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF.html/#more-6626
  10. گیله تجربه (واژه نامه های طب سنتی گیلان)- دکتر سید حسن تائب- فرهنگ ایلیا – رشت – 1388
  11. http://www.gilannews.ir/244.html
  12. http://www.gilannews.ir/244.html