گيلک

Wikipedia جي
پرش به ناوبری پرش به جستجو

گیلکان کاسپیأنه گر نسا (جنوب) طرف زیندگی کونیدی. گیلکانˇ جاجیگا، جأ خۊرخۊس تا تالشانˇ سامانه و جأ خۊرتاو تا چالوس ؤ دو تأ اؤستانˇ گیلان و مازندرانˇ دورون ایسأید.

گیلکان زوان گیلکی ایسه. دوارسته زمان، سه جرگه بۊد: گالش ؤ کلایی ؤ گيله‌مرد.

شکی نیه کی گیل، ایتأ قؤم نام بۊ. یونانی کتابان مئن اشأنه گلای دخانده. أگه گیم گیل یاگیلک که أن کاف، نسبتˇ کافه نأ تصغیرˇ شی. اونچه کی مسلم ایسه أنه کي گیل یا گئل یا گئلای ایتأ قؤمˇ نامه کي کاسپیأنه گر کلسیا (جونوب) چافˇ مئن نیشتده ؤ هنوز ایشأنن نام ای مردومˇ سر بمانسه. وختی گیم گیلان، ان «ان» جیگا پسونده. یعنی اؤره کی گیلان زیندگی گودده.[۱]

اما دومی [دیلم] کی ویشتر اشتبا واگویه به ؤ أگه بیشید محلی مردومه وارسید اونˇ دوروسه گده: دیلمان (dileman). من هأرماله نیشتأوستم هیکس بگه دئیلمان deylaman. دیل dil ایتأ کلمهٰ کی معنایˇ مشخص دأره ؤ اؤرأ گده کي مرز بو ؤ دَوَسته بؤبؤسته گاو ؤ گوسفند دأشتیدي به ؤ «ام» بولندی پسونده، هۊجۊر کی کتام ؤ ایلامˇ مئن دأریم ؤ پهلوی زوانˇ مئن هرچئه بخأده بۊلند ذکر بکوند أن پسونده چسبانده اۊنأ. پس دیلم به گؤ ؤ گوسندˇ دأشتنˇ بۊلندˇ جیگه.[۲]

گیل، مازندرانˇ گیلکی زوانˇ مئن نی دره ؤ مازندرانی زوان، پۊر شواهدˇ وأسی،[۳][۴][۵][۶] سانسکریتˇ همره ارتباطˇ مستقیم دأنه.[۷]

مازندران گیلکان[دچينواچين]

گیلکؤنˇ مردانه لیواس

مازیار (کی مازندرانی بۊ ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گودي) خو نامه‌أن مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دۊخأنه ؤ خلیفه نی أنه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دۊخاند. أن اول سندی ایسه کی یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دۊخأندي. هنوزم مازندرانˇ خۊرخۊس کوهان مئن، گالشان، جیرأ (جؤلگه) دۊخأنده: گیلان.

گیلکؤنˇ زنانه لیواس

فردؤسی، خۊ شاهنامه مئن، اؤرأ کي منوچهر، سلم ؤ تورˇ جأ انتقام بکشه، نیویسه:

سپه را ز دریا به هامون کشید ز چین دژ سوی آفریدون کشید

چو آمد به نزدیک تمیشه باز نیا را به دیدار او بد نیاز

ز دریای گیلان چو ابر سیاه دُمادُم به ساری رسید آن سپاه

بازین کی فریدون مازندرانˇ مردومˇ أمرأ شه منوچهرˇ استقبال:

به زرین ستام و به زرین کمر به سیمین رکاب و به زرین سپر

ابا گنج و پیلان و با خواسته پذیره شدن را بیاراسته

همه گیل مردان چو شیر یله ابا طوق زرین و مشکین کله.

شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دۊخانه.

نظامی گنجوی نی مازندرانئنأ گیل دأنستي؛ خۊ اسکندرنامه مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ أمرأ شه اوروسان (روسان)ˇ جهار، انه پهلوانانه نام به:

زریوند گیلی ز مازندران نیال یل از کشور خاوران

زریوند نی رجز خأندي و فأزمه گودنˇ زمان گه:

زریوند مازندرانی منم که بازی بود جنگ اهریمنم

زریوند چن نفره کۊشه تا بیلاخره بکوشتده شه ؤ اسکندر ناراحت به:

جهاندار از آن کار شد تنگدل که سالار گیلی درآمد به گل

ناصرالدین شا نی خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کۊردانه ایل دۊخأنه ؤ کلاردشتˇ محلئن گیل. أتؤ نظر هأنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسان، جیگا نام (اسم مکان) بؤبؤسته ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان نأره. ای سربسان هأمه أنه نشان دهه کی کاسپیأنه گر کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جأ تا گیلانˇ گیلکان تا مازندرانˇ گیلکان تا حتا گلستانˇ گیلکزوانان) ایتأ ریشه و بنه جأ ایسده ؤ هأرتأ خۊ جیگا ؤ سامانه نامأ خۊ سر بنأ اما هأمه‌تأ گیلکی گب زنده ؤ اشأن زوان گیلکی یا گئلئکی ایسه. پس أن رسلأ نیه کی گیلانئن، گیلکی ؤ گیلک بده خوشأنه انحصارˇ مئن بدأنده.

جیرنویس[دچينواچين]

  1. افشین پرتو. مردم سلول‌های ساختاری تاریخ‌اند. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.
  2. افشین پرتو. مردۊم سلول‌های ساختاری دئباریده. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.
  3. درویشعلی کولائیان. ساری و آغاز تمدن برنج در مازندران و گیلان. نشر شلفین ۱۳۸۵
  4. درویشعلی کولائیان. مازندرانی و سنسکریت کلاسیک. نشر چشمه ۱۳۸۷.
  5. درویشعلی کولائیان. نگاهی نو به تاریخ مازندران باستان. نشر گیلکان.
  6. درویشعلی کولائیان اینترنتی جیگه www.kulaian.com
  7. درویشعلی کولائیان. گیل، گیلک، گیلکی. گیله‌وا. بهمن و اسفند 1390.