کۊرغۊغۊ

كۊرغۊغۊ، کۊرفي، کۊربي، جۊغد یا شؤجۊغد (اينگيليسي: Owl) ايته شكاري مؤرغ (پرنده) ايسه و ۲۰۰ گۊنه أمرأ كل ٚ دونيا میان (جغرز قطبان) کرأ زندگي كۊنه. اۊشان ٚ خۊراک چيچير، گرزه (مۊش)، گينجوانئی ؤ گؤزگا ايسه ؤ برخي كۊرغۊیان ايسائيد كه سوف هم شكار كۊنيد. كۊرغۊغۊ ايته مؤرغ ايسه كه پأن ٚ ديم و کۊچي تۊک ٚ أمرأ شناس ايسه ؤ هأتؤيي شناخته بؤبؤسته كه تنهايی زندگي كۊنه. أ مؤرغ ٚ ايشتاوستن پۊر قوي ايسه.

تن ٚ شكل

کۊرغۊغۊ، لاجؤن، سرچشمه دیهات ٚ نسا، شؤپرچال ٚ غار ٚ دؤر ٚ ور.

همه کۊرغۊغۊیان ٚ نژاد ٚ ميان، اۊشان ٚ ديم گرده ؤ ايته نؤع کۊرغۊغۊ، تيلمبار كوره ايسه کي اون ٚ ديم، قلب ٚ شكل-أ مانه.

کۊرغۊغۊیان تانيد خۊشان ٚ گردنه ۲۷۰ درجه واگردانيد (۱۳۵ درجه جه هر وَر)، اۊشان ٚ چۊم دۊربين ٚ مانستن ايسه كي خۊرۊم-خۊرۊم خۊشان ٚ دؤر ٚ وره فاندريد ؤ أ قۊدرت-أ داريد کي گۊمار ؤ كمسۊ جيگا مئن خۊرۊم بدینید ؤ شكار بۊكۊنيد. کۊچي‌ترين کۊرغۊغۊ، پاچ ٚ کۊرغۊغۊ، (Elf Owl) ايسه کي ۳۱ گرم اۊن ٚ وزن ؤ ۱۳/۵ سانتي‌متر اۊن ٚ درازیه.

كره گۊدن

ويشتر کۊرغۊغۊیان ٚ مؤرغانه سيفيد رنگ ؤ نسبتا گرد ايسه ؤ اۊن ٚ تعداد تا ايته دؤجين حدۊد كۊنه ؤ بستگي به گۊنه ؤ فصل ٚ زمات دأره. ويشتر ۳ تا ۴ تا ايسه. ماده کۊرغۊغۊ اي رۊز تا سه رۊز ٚ مئن تۊخم كؤنه. کۊرغۊغۊیان ٚ ره، همه‌تا مؤرغان ٚ مأنستن، فک چأگۊدن ؤ كيشكا پيلا گۊدن ٚ زمات أهمیت دأره و وا ايته سال ٚ مئن اۊشان ٚ ره دواره. أن زماتي ايسه کي خۊشان ٚ ژن-أ به ايته نسل ٚ بعد مۊنتقل كۊنيد.

شكار

کۊرغۊغۊ ايتا مؤرغه کی ويشتر شب ٚ مئن شكار كۊنه ؤ هأتؤيي باخي مؤرغان ٚ أمرأ، آلؤغ ؤ واشک ٚ مأنستن رۊز ٚ مئن رقابت نۊكۊنه. ألبته شب شكار گودن کۊرغۊغۊیان ٚ وأسي داب ايسه. ولي برخي گۊنه‌‌ئن burrowing owls ؤ پاچ ٚ گۊش ٚ کۊرغۊغۊ ايسائيد کي رۊز ٚ مئن شكار كونيد ؤ تا هأسۊ نژادانی ايسائيد pygmy مأنستن صۊب ٚ سر يا آفتاونشست شكار كۊنيد.^[۱]

اۊشان ٚ خوراک بی‌مهره‌یان (ویایان (حشرات)، ‍‍‍‍‍‍‍لابدان ، ‍‍‍‍كلم، راب، ‍‍‍‍خرچنگ) ؤ سوف ؤ چيچير، مؤرغان ؤ كۊچي پستانداران ايسه. اۊشان ٚ أصلي خۊراک به اۊشان ٚ نژاد واگرده. ايجگره کۊرغۊغۊ (Screech owls) ؤ دۊخان کۊرغۊغۊ (Scops owls) ويشتر ویایانه خۊرئده ؤ تيلمبار كوره أنواع گرزه (مۊش)، ؤ پيله‌تر کۊرغۊغۊیان آلؤغ کۊرغۊغۊ (Eagle Owl)، سارايي خرگۊش، كاشال، تنگۊله مؤرغان (اۊرديک ٚ اندازه) ؤ تۊرنگ فَوَريد. باخي جه کۊرغۊغۊیان آسيا و ‍‍‍آفريقا مئن اييسائيد، مالا کۊرغۊغۊ (Fish owls) مأنستن، کي سوف گيفتن اۊشان ٚ وأسي چم ايسه. ^[۲]

فرهنگ ٚ مئن

کۊرغۊغۊ ايته بخش جه آدمان ٚ فرهنگ هزاران سال ٚ مئن ايسه. أولين نقاشي غار مئن بِكِشه بؤبؤسته کۊرغۊغۊ جه، واگرده 15،000 - 20،000 سال پيش فرانسه مئن. ديوار بِكِشه و کۊرغۊغۊ موميايی چأگۊده بؤبؤسته مصر باستان ٚ مئن. باخي فرهنگان ٚ مئن، کۊرغۊغۊ ايته عاقل ؤ دۊکاره مؤرغ ؤ سایر ٚ فرهنگان ٚ مئن أزازيل ؤ بيج ايسه. اۊستراليا بۊميان، مۊعتقد بيد کي کۊرغۊغۊ ايته نيمه آدم ٚ جه بزا بؤبؤسته. باخي آسیا كشوران ٚ مئن كوره قوقو بيجانˇ چالا كونه. اعتقاد شوم نسبت به کۊرغۊغۊیان کي گيديد مرگ ؤ نحسي آوره، اۊشان ٚ شب شيكار گۊدن ٚ وأسي ايسه. آفریقا مئن بۊميان مۊعتقد ايسيد كي اۊشان بيج ٚ أمرأ ايساييد. تا هأسأ دۊنيا مئن، مردۊم أجۊر خرافات-أ باور دأريد. ^[۳]