گالش
گالش يا گاولش، فارسی مئن گاوبان معنی دئنه. ای کلمه، سانسکريت ِ جی بون و ريشه دأنه. سانسکريت ِ مئن، گؤ (گاو) ِ جی نگهداری گودن و اونه پاسنه گونن: گئورکش.
ای احتمال نی نأی کی ای کلمه گئوشورون جی ريشه بگيته بی کی يهته فرشته يا الهه نام ايسه و اين ِ وظيفه اينه کی موفيد مالؤن و چارپايؤن ِ جی حمايت بکونی.
در کلّ، گالش يعنی کسی کی دامداری کؤنه و گؤ و گوسند پرورش دئنه. گالشؤن، گيلان و مازندران ِ کوهؤن ِ مئن زندگی درن. اوشؤن، گيلهمردؤن (اوشؤنی کی گيلان و مازندران ِ جولگه مئن زندگی درن) امره يهته بون و ريشه دأنن و يهته قوم (گیلک) ايسن کی معمولن اوشؤنه گيل و ديلم دخؤنن.
در واقع، گالشؤن، کوهنيشين گيلک ايسن و گيلهمردؤن، جولگهنيشين گيلک.
محتویات |
[دچینواچین] گالشؤن ِ بون و ريشه
خيلی قديم کی گيلان جولگهؤن مئن نشاست زندگی کودن، گيلکؤن همهتايی کوهستان مئن زندگی کودن و بازون، وختی دريا اؤ پس بوشؤ و انسان ياد بگيته کی چوتو هيست ِ زمينه خوشکا کونی و بجکاری بکونی و کشاورزیيه ياد بگيته، يک بخش، کوهستان ِ جی جير بومأن و جولگه مئن زندگیيه سراگيتن. اوشؤنی که کو جؤر بئيسأن بوبؤن گالش و اوشونی کی جولگه مئن بومأن بوبؤن گيلهمرد. هسا، گيلهمرد (گيل+آمارد) و گالش، کسن ِ امره، گیلک قومه تشکيل دئنن و ايشؤن زوان و تاريخ و فرهنگ يکی ايسه.
[دچینواچین] گالشؤن ِ زوان
گالشؤن ِ زوان گيلکی ايسه. جالبه کی با اونکه گيلان ِ جولگه مئن، شرق و غرب ِ گيلکی لهجهٰئن همديگر ِ امره تفاوت دأنه و هرته گيلکیيه خو لهجه امره گب زئنن، گالشؤن ِ گيلکی لهجه، به هر دو طرف شبيه ايسه.
گالشؤن ِ زوان، گيلکی لهجهٰئن مئن، اصيلتر و دسنوخوردهتر بمانسه و ايشؤن ِ رسم و روسومات و موسئقی نی گيلکؤن ِ مئن اصيلتره.
[دچینواچین] گالشی تقويم
گالشؤن، گيلکؤن ِ رسم و روسوماته تا هسا حفظ بئوده دأنن. ای رسم و دابؤن ِ جی، يهته نی گالشی تقويم (ديلمی تقويم) ايسه. گالشی تقويم کی همهته گيلکؤن ِ شی ايسه، 12 تا ما (ماه) دأنه کی هرته 30 روج ايسه و 5 روزأ نی پنجيک (کبيسه) دأنه و هر چار سال يهته روج اضافه بونه. پس گالشی سال، 365 روج دأنه و هر چارسال 366 روجی بونه.
گالشی سال، نوروز ما جی سراگينه (شوروع بونه) و نوروز ما اوّل، برابره با هجری شمسی مورداد ماه 17.
سلام فکر کنم ماه های گالشی رو اشتباه نوشتید. چون نوروز ماه یه حکایتی داره که یه گالش عاشق دختری تو ییلاق بود و موقع کوچ به معشوقه اش گفت هر وقت این درخت سبز شد پیغام بده کوچ کنم دختر با اب گرم درخت رو ابیار ی کرد و درخت زودتر سبز شد و نوروز اومد ییلاق وسپس برف سنگینی اومد و گوسفندان تلف شدنمد البته دقیقا یادم نیست از مادر بزرگم اینجوری شنیده بودم. به زودی اطلاعات موثق تری براتون ارسال می کنم
ولی بعضی از ماه ها رو بلدم مثل سیا ما- دیا ما- ورپ نما شمی نوکر- رستمی لیما هیسم
[دچینواچین] نوکته
گالوش ای نوع چاروق جه لاستیک منشاء: لاتین ____> عربی _____> گیلیکی لاتین ____> فرانسوی _____> اینگیلیسی:galosh مازیار--91.98.6.224 ۲ فوریهٔ ۲۰۰۹، ساعت ۰۹:۲۰ (UTC)
